Friedrich August Hayek’in ve Edmond Nathaniel Cahn’ın İnsan Doğası Düşüncesi Üzerine Bir Analiz

Özet

Çağımızda meydana gelen muazzam teknolojik ve bilimsel gelişmeler insan hayatını kolaylaştırmış olsa da insan doğası veya neliği her zaman problem olarak kalmıştır. Düşünce tarihinin çok önemli filozoflarının eserlerine bakıldığında onların insan doğasıyla bir şekilde hesaplaşma içerisine girdiği görülmüştür. Hatta bu hesaplaşmanın hiçbir zaman bitmediğini, bitmeyeceğini ve her geçen gün güncelliğini korumaya da devam ettiği anlaşılmıştır. İşte bu makalede Friedrich August Hayek’in ve Edmond Nathaniel Cahn’ın insan doğası üzerine devam eden hesaplaşmaları, değerlendirmeleri ve eleştirileri ele alınmaktadır. Her iki filozof her ne kadar çağdaş düşünür olsalar da veya kendi dönemlerinde belirli bir insan anlayışı söz konusu olmasa da ve hatta kendileri bile belirli bir insan anlayışına sahip olmasa da onların eserlerinde bir insan anlayışının var olduğunu veya düşünceleri etrafında içkin olarak ifade ettiklerini söylemek mümkündür. Bu filozoflar insan hayatının değerine önem vererek insanın belirli bir ölçüye ve kalıba sıkıştırılmasının önüne geçmeye çalışırlar. İnsan doğası adı altında oluşturulan her teorinin mutlaklığı ve mükemmelliği çağrıştırdığını savunan filozoflar insan doğasının bu bakış açısıyla anlaşılamayacağını savunurlar. Çünkü her iki düşünür de insanın tahmin edilemez veya bilinemez gerçekliği toplumsal eyleme yönlendirdiğini ve çağdaş kültürün ürettiği insan doğası nosyonunun yanlış anlaşıldığını düşündükleri için mutlak ve mükemmel tanımlamalara karşı çıkarlar. İnsan doğası üzerine yapılan her değerlendirme öncelikle toplumun bütün yapısını etkileyebilecek olan insanın çözülemez bilgisizliği ve bu bilgisizliğinin de çözüm yolunun sorunsal olduğudur. Öyle ki toplumun değişime açık olan yapısı, insanın her türlü bilgisine karşı mutlaklığı engellediği ve hakikate ulaşmada milyonlarca olgu veya olayla karşılaştığı gerçeğidir.

Atıf: Binici, Sedat (2026). “Friedrich August Hayek’in ve Edmond Nathaniel Cahn’ın İnsan Doğası Düşüncesi Üzerine Bir Analiz”, Erdem, Haziran, Sayı:90, s. 49-66.

Bu çalışma; Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Ana Bilim Dalı’nda, Doç. Dr. M. Hanifi Macit danışmanlığında 03/03/2017 tarihinde tamamladığım ‘‘Friedrich August von Hayek’in Kendiliğinden Düzen Fikri’’ başlıklı yüksek lisans tezi ile Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı’nda, Prof. Dr. Osman Elmalı danışmanlığında 14/02/2025 tarihinde tamamladığım ‘‘Edmond Nathaniel Cahn’a Göre Adaletin Gerçekleşmesinde Adaletsizlik Algısının Temellendirilmesi’’ başlıklı doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır.

Çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zekâ tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, tarafımca bilimsel araştırma yöntemleri ve akademik etik ilkelere uygun şekilde üretilmiştir.

Çalışma etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatür taraması/yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

erdemdergisi@akmb.gov.tr

Bu makale Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisans (CC BY-NC) ile lisanslanmıştır.

Çıkar çatışması beyan edilmemiştir.